İNSAN HAKLARI VE YURTTAŞLIK 3.4,5 VE 6. ÜNİTE ÖZETLERİ

ADALET VE EŞİTLİK

ÜNİTE 3

 

FARKLILIKLARIMIZ ZENGİNLİĞİMİZDİR

 

Farklılıklara Saygı: İnsanları belli bir özelliğe göre yargılamamak, herkesin kendi doğruları çerçevesinde yaşadığının farkında olmaktır.

-Bir insan hangi dinden, milletten, renkten, dilden, düşünceden ve anlayıştan olursa olsun öncelikle insan olduğunun bilinmesi gerekir.

-Her birey,saygıya değer bir varlıktır.

 

UNUTMA!

-İnsanların değerleri, yaşam tarzları, olaylara bakış açısı, inançları, beklentileri, Zevkleri, dünyayı algılama ve yorumlama şekilleri farklı olabilir.

 

-İnsanların farklı özelliklere ve karakterlere sahip olması toplum hayatının devamlılığı için bir zarurettir.

-İşlerin yürümesi, işbölümünün sağlıklı yapılabilmesi için farklı nitelikleri olanlara ihtiyacımız vardır.

-Farklılıkla,bir ayrışma,bölünme,çatışma unsuru olarak değil;bir zenginlik ve başarı aracı olarak görülmelidir.

Eşitliğe Doğru

 

Eşitlik:Kanunlarla belirlenen emir ve yasakların herkes için aynı olması demektir.

-Eşitlik haklarının kullanılmasında ayrım yapılmamasıdır.

-Demokraside eşitlik,yasalar önünde eşit olmaktır.

-Yasalar herkese eşit olarak uygulanır;herhangi bir kişiye ,aileye,zümreye (gruba) ayrıcalık tanınmaz.

-Eşitlik,kurallar ve yasalar ile güvence altına alınmıştır.

 -Toplumun düzeni,güvenliği,eşitliği ve özgürlüğü kurallar ve yasalar ile sağlanır.

-Kurallar ve yasalar düzenledikleri durumları,eşit bir biçimde ele alırlar.

-Kurallar ve yasalar bir bakıma eşitliğin korunmasını sağlar.

 

Anayasamızın 10.maddesi:Kişiler arasında ayrımcılık yapılmasını yasaklamakta ve bütün devlet organlarına eşit işlem yapma yükümlülüğü getirmektedir.

                          ADALET VE EŞİTLİK

Adalet:Yasalarla sahip olunan hakların herkes tarafından kullanılmasının sağlanmasıdır.

Adalet:Haksızlık yapmamak ve adil olmak demektir.

Adaletli kişi:Tüm kişisel duygu ve düşüncelerini bir tarafa bırakarak kendisinden yardım isteyenlere doğruluk ölçüleriyle davranmayı ilke edinir.

-Kendisine zarar gelecek olsa bile,hak kimden yanaysa hakkın ve haklılığın gereğini yerine getirir.

-İnsanların hakkını korur.

-İhtiyacı olanlara yardım elini uzatır.

-İnsanlar arasında ayrım yapmaz.

 

Eşitlik :İnsanların birbiriyle aynı insan doğasına sahip olmak bakımından aynı konum ve değerde olmaları demektir.

Eşitlik:sunulan imkanlardan herkesin ayrım yapılmaksızın eşit biçimde yararlanmasıdır.

 

                              UNUTMAYIN!

Eşitlik,iki şeyin her yönden denk olması demektir.

Adalet ise,her hak sahibine hakkını vermek ve haksızları cezalandırmaktır.

 

Adalet ve eşitlik kavramları farklı anlamları olan kavramlardır.

-Her eşitlik durumu ,adaleti sağlayamayacağı gibi adil olan her durumda eşitliği sağlamaz.

-Adil insan kendi hakları kadar başkalarının haklarına da saygı duyar.Haklının yanında olur.Sadece kendisine değil başkasına da haksızlık yapılmasına karşı çıkar.

-Kendi menfaatine aykırı sonuçlar ortaya  çıksa da adaletten yana olur.

-Başkalarıyla iş yaparsa kendisine düşen sorumluluğunu yerine getirir.

 

Bireylerin adil olmaya özen göstermeleri ve bu yönde hayatlarını sürdürmeye çalışmaları,sağlam ve düzgün bir kişilik kazanmaları açısından çok önemlidir.

 

-Günlük hayatımızda birbirinden farklı çok sayıda olayla karşılaşırız.Karşılaştığımız bu olaylarda nasıl bize adil davranılmasını istiyorsak,biz de başkalarına karşı adil davranmalıyız.

 

İnsanlar çevrelerindeki olayları gözlemlerken veya incelerken yaşanan haksızlıklara dikkat etmektedir.Haksızlığın yaşanması bireyin ve toplumun adalete duyduğu güvene ve adalet duygusuna zarar verebilir.

 

Adaletsizliği ortaya çıkaran veya yaşatan durumlarla karşılaşılması bireyi ve toplumu etkilemektedir. Bu tür durumlar toplumda güven duygusunu zedelemektedir.

-Bu nedenle toplumsal hayatın her aşamasında adaletin sağlanması amaçlanmalı ve bu amaç için tüm kişi ve kurumlar çaba göstermelidir.

-Toplumda huzur ve mutlu bir yaşam sağlanmasında güven duygusu çok önemlidir.

-Güven duygusu adaletin sağlanmasında çok önemlidir.

-İnsanlar hem adil olmalı, hem de adalet sağlamakla görevli kişilere ve kurumlara güvenmelidir.

 

-Adil davranışlarımız başkalarının gözünde saygı ve güven uyandırır. Olumlu örnek oluruz. Bundan dolayı da mutluluk duyarız.

-Adil davranmazsak en başta bu durumdan kendimiz huzursuz oluruz. Başkaları da bize karşı saygı ve güven duymaz.

 

-Adaletsizlik hem bireyi hem de toplumu etkiler.

-Adaletin sağlanmadığı toplumlarda insanlar arasında birbirlerine karşı güvensizlik ve huzursuzluk oluşur. Kişilerde memnuniyetsizlikler ortaya çıkar.

 

-Adalet ve eşitlik, toplumda birlik , beraberlik ve dayanışmanın temelidir.

-Adil ve eşit davranışlarımızla çevremize iyi örnek olmalıyız.

 

-Adalet ve eşitliğin sağlanmasıyla insanlarda olumlu duygular gelişir.

Adaletin sağlanması her zaman kendi lehimize sonuçların ortaya çıkması demek değildir. Bazen kendi aleyhimize karar verildiğinde de adalet sağlanmış olur.

-Başkalarının haklarına da saygı göstererek adaletin sağlanmasına yardımcı olmalıyız.

 

 

UZLAŞI

ÜNİTE 4

-Anlaşmazlıklar insanların ya da grupların farklı ihtiyaçlara, görüşlere ve değerlere sahip olmalarından dolayı ortaya çıkar.

-Anlaşmazlıklar her zaman kötü değildir. Aslında sağlıklı bir biçimde ele alınırsa gelişmemize, farklı düşünce biçimi kazanmamıza yardımcı olur.

 

Anlaşmazlık:Bir kişinin hedeflerine ulaşma çabası,başka bir kişinin hedeflerine  ulaşma çabası tarafından engellendiğinde ortaya çıkan durumdur.

-Anlaşmazlıkları yaşamın bir parçası ve doğal kabul edip fiziksel kavgaya dönüştürmemek en iyisidir.

-Eğer anlaşmazlıkları güç kullanarak çözmeye çalışırsak karşımızdaki kişiyi incitiriz.

Uzlaşı:Kendimizi ve başkalarını kabul etmek demektir.

-Herkesin kararların alınmasına yaratıcı bir şekilde katıldığı bir karar alma sürecidir.

 

Çatışma:İki veya daha fazla kişi veya grup arasındaki çeşitli kaynaklardan doğan anlaşmazlık demektir.

-Toplumsal olarak en önemli ihtiyaçlarımızdan birisi de çatışma yerine uzlaşmayı öğrenmektir.

-Çatışma ve anlaşmazlıklar günlük hayatımızın bir parçasıdır.

-Çatışmaları etkili bir şekilde çözmek mümkündür.

-Bir çatışmada öfkelenirsek o çatışmayı sağlıklı bir biçimde çözmemiz mümkün değildir.Sakin kalmaya çalışırsak çözüm yollarına ulaşabiliriz.

 

Anlaşmazlıkları Çözüyoruz

-Birlikte yaşayan insanların farklı duygu ve düşünceleri vardır.

-Farklı duygu ve düşüncelere sahip olan kişilerin farklı tercihlerde bulunması bazen kişiler arasında anlaşmazlıklar  ortaya çıkarabilir.

 

-İnsanlar günlük yaşamlarında karşısında dinleme,uygun bir dil kullanma ,mantıklı davranma ,empati kurma,hatalarını kabul etme,başkalarının haklarını da gözetleme gibi konularda duyarlı olurlarsa anlaşmazlıkların ortaya çıkması engellenebilir.

 

-Uzmanlaşmanın temel kaynağı ön yargılardan kurtularak kendi çıkarları doğrultusunda değil, ortak çıkarlar doğrultusunda hareket etmektedir.

-Uzlaşı bir hoşgörü kültürüdür. Ben kazanayım arkadaşım kaybetsin anlayışının yerine iki tarafın da kazandığı anlayış benimsenmelidir.

-Anlaşmazlıkları çözmek için karşımızdaki kişileri olduğu gibi kabul etmeli ve insanlara değer vermeliyiz.

 

Anlaşmazlık mı Uzlaşı mı?

 

-Birlikte yaşamak için herkesin ifadelerine önem verilmelidir.

-Ailede,okulda,mahallede,arkadaşlar arasında ve toplumda birlikte yaşama açısından farklılıklara saygı ve başkalarının fikirlerini ifade etmelerine fırsat verirsek anlaşmazlıklar ortadan kalkar.

-İnsan olarak farklı düşünce ve anlayışta olmamıza rağmen en önemli özelliklerimizden biri de uzlaşmadır.

-Uzlaşmanın temelinde bilgi,saygı,sevgi,insanlık adına faydalı olma,hak ve barış dili bulunmalıdır.

-Anlaşmazlıkları ve çatışmalarımızı uygun yollarla çözmeye çalışmamız;çevremizdeki kişilerle ilişkilerimizin devam etmesini ve kendimizi mutlu etmemizi sağlar.

 

 

KURALLAR

5.ÜNİTE

Kural Nedir?

Kural :Davranışlarımıza yön veren,hangi durumlarda nelere uymamız gerektiğini belirten ilkelerdir.

-İkiye ayrılır:

1.Yazısız kurallar:Görgü kurallarıdır.Büyüklerimizin dediklerini yapmak yazısız kuraldır.

2.Yazılı kural:18 yaşını dolduran kişiler oy kullanabilir.Yazılı bir kuraldır.

-Kurallar durumdan duruma,yerden yere göre başka kişi ya da kurumlar tarafından konulabilir.

-Anayasa,kanun,yönetmelik ve genelge gibi yazılı kurallar devlet kurumları tarafından hazırlanır.

-Yazısız kurallar ise zaman içerisinde toplumun ihtiyacına göre kendiliğinden ortaya çıkar.

-Kurallar insanların ihtiyaçlarına göre kaldırılabilir veya değiştirilebilir.

Örnek:2012 yılına kadar zorunlu eğitim 8 yıl iken bu yıldan itibaren 12 yıla çıkarılmıştır.

Kurallar,Haklarımız ve Özgürlüklerimiz

 

Özgürlük:Her türlü dış etkiden bağımsız olarak insanın kendi iradesine,kendi düşüncesine dayanarak karar vermesi ve buna göre davranmasıdır.

Hak:Kanunların bize verdiği ve kullanabileceğimiz yetkilerdir.

Sorumluluk:Kişinin kendi davranışlarını veya kendi yetki alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesidir.

-Kurallar toplumun tümü için konulmuştur.-Eğer bu kurallara uymazsak özgürlüğümüz elimizden alınabilir.

Örneğin,hırsızlık kurallarla yasaklanmıştır.

-Kişiler,hak ve özgürlüklerini kullanırken başkalarının hak ve özgürlüklerine saygı duymalıdır.

Kurallarımı Belirliyorum

-Kurallar durumdan duruma göre farklı kişiler tarafından belirlenir.

Örneğin,evde yaşam kurallarımızı ailemizle birlikte belirleyebiliriz.Ya da arkadaşlarımızla oynayacağımız oyunların kurallarını birlikte belirleriz.

Yaptırım:Kuralların yerine getirilmesini ve kuralsızlık durumunda ceza verilmesini sağlayan güçtür.

-Toplum içinde konulmuş kurallara uyulmazsa huzursuzluk çıkar.Bunun için kurallara uyulmaması durumunda yetkili kişiler ve kurumlar yaptırım uygulayabilir.

Yaptırım türleri maddi ve manevi yaptırım olarak ikiye ayrılır.

Manevi Yaptırımlar:

-Ayıplama

-Dışlama

-Günahkâr sayılma.

Maddi Yaptırımlar:

-Para cezası

-Hapis cezası

-Tazminat

-İcra cezası

 

Kurallara uyulmaması durumunda:

1.Toplumda huzursuzluk çıkabilir.

2.Başkalarının hakları elinden alınabilir.

3.Adalet ve eşitlik kavramları önemini kaybeder.

4.Haklarımız ve özgürlüğümüz çiğnenebilir.

 

-Birey,toplum,devlet ilişkisi kanunlarla düzenlenir.

-Eğer bir ülkede kanunlar herkes için aynı ise o ülkede hukuk üstünlüğü vardır.Yani kanunlar tüm kişilerden daha üstündür.

KURALLARA UYMANIN ÖNEMİ

 

-Kuralların birçoğu yazılıdır.

-Yazılı olan kuralların başında anayasamız gelir.

-Anayasamız ülkemizin en önemli kanunudur

-Anayasa hak ve özgürlüklerimizi korur.

-Ülkemizde çıkarılacak bütün kanunlar ,anayasaya uygun olmak zorundadır.

Anayasamızın 42.Maddesi:”Kimse eğitim ve öğrenim hakkından yoksul bırakılamaz.

-Bu maddeyle eğitim hakkımız anayasa tarafından korunma altına alınmıştır.

 

 

BİRLİKTE YAŞAMA

ÜNİTE 6

Ortak Mekan,Vatan

-Birlikte yaşamak için bazı ortak unsurlara ihtiyaç vardır.

-Birlikte yaşam için en önemli unsur vatandır.

-Vatan sadece bir coğrafik kara parçası değildir.

-Üzerinde yaşayan insanların ortak değerler etrafında toplanmasını sağlar.

Vatan: Bir kimsenin doğup büyüdüğü, üzerinde yaşadığı,barındığı yerleşim alanıdır.

-Vatan ve yurt aynı anlamlara gelmektedir.

 

-Birlikte yaşamak için sadece bir millet olmasına gerek yoktur.

-Ortak bazı unsurların bir araya gelmesiyle farklı dil, din ve milletlerden kişiler birlikte yaşayabilir.

-İnsanlar tüm farklılıklarına rağmen aynı vatanı ortak kullanabilir.

-Aynı vatanı yurt edinen farklı kültürdeki insanlar birlikte yaşamak için hoşgörü ve yardımlaşma duygusunu da geliştirmelidir.

-Ayrıca insanlar vatanı sadece bir yerleşim yeri değil,yaşayış biçimi olarak da görmelidir.

                     TOPLUM İÇİN ÇALIŞANLAR

1.Kamu :Halka hizmet eden devlet kurumlarına verilen addır.

2.Kamu:Bir ülkede halkın tamamına verilen isimdir.

 

Sivil Toplum Kuruluşu:Resmî kurumlarda bağımsız olarak çalışan,halkı bir konu hakkında bilgilendiren,para kazanma amacı olmayan ve gönüllü kişilerin bir araya gelerek oluşturduğu kuruluştur.

 

-Toplumun birçok ihtiyacı vardır.Bu ihtiyaçların büyük bir bölümünü kamu dediğimiz devlet kuruluşları karşılar.

Örnek:Emniyet Müdürlükleri kamu kuruluşlarıdır.Bundan dolayı güvenlik ihtiyaçlarımızı bu kamu kurumu karşılar.

 

                                    Herkesin Hakkı Var

Paylaşmak:Kişilerin mallarını ,duygularını ve gücünü karşısında bulunan kişiyle bölüşmesidir.

-Eğer insanlar aynı yurtta ,mekanda ve evde yaşıyorsak ;oralarda bulunan her şeyi paylaşmak zorundayız.

-Birlikte yaşamanın en önemli kuralı paylaşmaktır.

Örnek:Ormanlar ve yeşil  alanlar  sadece bir kişinin malı değildir.Bu doğal güzellikler tüm ülkede yaşayan insanların paylaşması gereken yerlerdir.

-Toplumda paylaşılan her şeyde herkesin hakkı vardır.

-Bir toplumda birlikte yaşamak istiyorsak sevincimiz kadar dertlerimizi de paylaşmalıyız.

-Eğer bencil olup sadece kendimizi düşünürsek sıkıntılı günlerimizde yalnız kalırız.

-Aynı yeri,ülkeyi ve mekanı paylaşan insanların bir diğer önemli görevi de ortak malları korumaktır.

-Ortak mallar bizi bir araya getirdiğine göre korumak da hepimizin görevidir.

Örnek:Denizler ortak  malımızdır.O zaman hep birlikte onu korumalıyız.

 

           Vatandaşlık Görevlerimiz

Yurttaş:Aynı devlet içinde ortak duygulara bağlı olarak yaşayan kişilerin her birisine verilen isimdir.Kısacası vatandaş da diyebiliriz..

Aktif Yurttaş:Devlete ve topluma karşı görevlerini bilen ve sorumluluklarını yerine getiren kişidir.

Aktif Yurttaş:

1.Görev almaktan kaçmaz.

2.Devletin malına zarar vermez.

3.Topluma hizmet eder.

4.Ülkesinin gelişmesi için çalışır.

5.Kendi çıkarları için çalışmaz.

 

-Aynı toplumda birlikte yaşayan yurttaşlar olarak hepimizin ailemize,arkadaşlarımıza, çevremize, karşı sorumluluklarımız vardır.Bu sorumluluklar sadece büyüklere ait değildir.

-Her yaştaki insanların duruma ve zamana göre sorumlulukları vardır.

-Eğer herkes topluma ve devlete karşı sorumluluklarını yerine getirirse birlikte yaşadığımız ülkemiz daha güzel olur.

Örnek:Bir babanın çocuğunun eğitim ihtiyaçlarını karşılaması ailesine karşı sorumluluğudur.

-Aynı babanın çalışarak kazandığı paranın bir bölümünü vergi olarak vermesi devlete karşı sorumluluğudur.

 

                           Devletin Görev ve Sorumlulukları

-Vatandaşın devlete karşı sorumluluklarının yanında devletin de vatandaşlara karşı sorumlulukları vardı.Bunun için devletin kamu kurum ve kuruluşlarıyla vatandaşların ihtiyaçlarını karşılamak için çeşitli çalışmalar yapar.

-Eğitim,çalışma,adalet,savunma,sağlık,güvenlik,insan haklarını koruma devletin görevlerinden bazılarıdır.

 

Devlet;yaşlılık,hastalık,engellilik ve işsizlik gibi sebeplerle çalışamayacak durumda olan vatandaşlarının sosyal güvenlik haklarını sağlar.

-Devletin vatandaşlarına verdiği tüm haklar anayasamızda belirtilmiştir.

-Devlet vatandaşlarına karşı görevlerini yerine getirirken herkese eşit davranmalıdır

-Devlet vatandaşa hizmet **ürürken öncelikli olarak para değil,vatandaşın mutluluğunu ön planda tutmalıdır.

 

Alıntıdır.

En son değiştirme: 10 April 2018, Tuesday, 07:03